FAQ - Niet Begeleide Minderjarige Vreemdelingen

Misschien heb je al ervaring met het opvangen van vluchtelingen. Maar misschien ook niet. Dat je vragen hebt over hoe alles in zijn werk gaat als er een gevlucht kind, gezin of volwassene met een beperking bij jou thuis komt wonen, is niet meer dan logisch.

Hier bundelen we de meest gestelde vragen over pleegorg voor Niet Begeleide Minderjarige  Vluchtelingen. Heb je er toch nog eentje gevonden? Laat het ons weten via info@pleegzorgvlaanderen.be!

 

Welk profiel hebben kinderen of jongeren op de vlucht?

Uit recente info blijkt dat Niet-Begeleide Minderjarigen vooral uit Syrië, Afghanistan, Irak, Somalië of Eritrea komen. Maar ook vanuit andere landen komen kinderen of jongeren op de vlucht toe. Algemeen kunnen we zeggen dat het grootste deel jongens is en meer dan de helft tussen 16 en 18 jaar is. Binnen pleegzorg willen we vooral de nadruk leggen op kinderen tussen 8 en 14 jaar, omdat gezinsstructuur voor hen een enorme meerwaarde kan betekenen.

Krijg ik een vergoeding voor de opvang van vluchtelingen?

Je krijgt inderdaad een vergoeding voor de opvang van gevluchte kinderen in je gezin. Dat bedrag schommelt tussen de €13 en €20 per dag. Vang je een vluchtelingengezin op? Ook dan heb je recht op een vergoeding, al is het nog niet helemaal duidelijk hoe die eruit zal zien. Volwassen vluchtelingen met een beperking of psychische problemen betalen een maandelijkse bijdrage wanneer ze in een gastgezin wonen.

Wat is de samenstelling van de doelgroep van NBMV?

m/v Uit recente info blijkt dat bij niet-begeleide minderjarigen 92,5 % jongens zijn en slechts 7,5% meisjes.

Top 5 nationaliteiten: Afghanistan, Syrië, Irak, Somalie, Guinée. (verandert regelmatig)

Aantal: in 2015: 3099

Leeftijden: aantal minderjarge vluchtelingen stijgt, maar leeftijden blijven +/- gelijk:

  • meer dan 50% tussen 16 en 18 jaar
  • onder 12 jaar = +/- 6%

Erg jonge kinderen zijn vaak vergezeld door broer, tante, oom of ander familielid. Technisch NBM, maar opvang gebeurt door die familie.

Wat is de werking steunfiguren voor NBMV?

Steunfiguren is meer een peter- of meterschap.

Engagement om op regelmatige tijdstippen kind te zien en samen iets te doen. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit een hefboomeffect heeft op zelf-waardegevoel. Regelmaat is belangrijk (even lang, ook als kind slecht gezind is) en minstens zes maanden volhouden.

Betaalde activiteit is valstrik: als je daarmee begint wordt toon gezet en moet je er mee voort gaan. Kan af en toe, maar is niet nodig. Essentie is er zijn, aandacht geven.

Soms 1 zaterdagnamiddag om de 2 weken, soms elke zondagavond, ... zoals je wil. Laten aansluiten bij gezin of in/rond de leefgroep.

 

Hoe is de opvang van NBMV georganiseerd?

Meeste NBMS worden opgevangen in netwerk van Fedasil. Grote groepen, 40 tot 60 minderjarigen.

<=> Jeugdzorg: mas 15 MJ/groep.

Minor-Ndako heeft afdelingen voor kinderen uit Brussel en Vlaams-Brabant en afdelingen voor NBMs (Aalst, Anderlecht, Brussel)

Werkvormen:

Opvang: leefgroep voor kinderen 8-14j (primo), leefgroep 12-18 (minor), leefgroep +15 (Secondo en Major) Studiotraining en begeleid zelfstandig wonen.

Daarnaast Fonto-Nova (opvang) in Genk en Joba vluchtelingenwerk (begeleid zelfstandig wonen) in Antwerpen.

Wat zijn de verwachtingen inzake gezinshereniging?

Verschillende situaties => verschillende scenario's

  • geen contact met ouders of andere familie of ouders kwijt: soms zijn er minderjarigen die op zoek zijn naar hun ouders: daar is een dienst voor, Dienst Tracing bij het Rode Kruis. Info geven, afspraken maken etc. is opdracht van de voogd. Het is belangrijk voor de kinderen om te weten dat het goed gaat met de ouders. Als het niet goed gaat is dat een grote bron van verdriet/schuldgevoel/ ...
  • wel contact met ouders: belangrijk om dt contact toe te laten, mogelijk te maken. Als er vraag is naar gezinshereniging: geen specifieke verwachtingen tav pleeggezin, tenzij ruimte geven aan het kind om contact te houden met de ouders en toe te leven naar de hereniging. Indienen en opvolgen procedure is taak van de voogd.

Gezinshereniging kan inhouden dat ouders naar België komen, maar ook dat de kinderen verhuizen waar hun ouders terecht gekomen zijn. (vb. Italië, Duitsland of Zweden).

Hoe verlopen contacten met familieleden?

Familie (ouders, soms tante, broer, neef, ...) is heel belangrijk voor kinderen, dus ook voor NBMs.

Contact faciliteren: kan gratis via skype of vyber. Voor telefonisch contact werken met telefoonkaarten (vb. als deel zakgeld) of afspraken (15 min./maand). Er zijn goedkope formules (vb. direct bellen)

Wat moeten we weten over communicatiemogelijkheden met de NBMV?

  • Bij de Syriërs gebeurt het soms dat kinderen Frans of Engels spreken. Meestal is dat niet het geval. De kinderen en jongeren die hier toe komen zijn anderstalig. De centra die de eerste opvang bieden, geven taallessen (vakantie) en oriënteren de kinderen ASAP naar school (OKAN).
  • Kinderen en jongeren pikken een taal enorm snel op. Ze spreken Nederlands in de les, Nederlands met de begeleiders in het centrum waar ze verblijven, Nederlands met andere kinderen in het centrum die niet uit hetzelfde land komen.
  • Daarom wordt er voor pleegzorg de voorkeur gegeven aan kinderen/jongeren die al enkele maanden hier zijn. Dat is handig omdat ze dan al een basis hebben in Nederlands. Bovendien heeft de voogd dan zicht op de situatie van het kind/de jongere en weet je beter waaraan je begint: opvang voor beperkte duur of voor langere periode, ...
  • Niettemin is het aangewezen om iets te installeren. Zonder vertaling kom je snel in misverstanden terecht. Zoeken naar praktische en betaalbare oplossingen: vbb iemand die de taal spreekt uit de regio naar wie je kan bellen in geval van nood. Google translate of andere programma's. Misschien gebruiken van een woordenboek?

Als er problemen zijn, is het dan nog steeds aangewezen Nederlands te praten?

Als er problemen zijn en hij/zij wil je iets duidelijk maken is het niet aangewezen om Nederlands te praten. Op tijd beroep doen op vertaling. Het is belangrijk dat je elkaar goed verstaat.

Wat zijn aandachtspunten met betrekking tot cultuur/religie?

Het is belangrijk om ruimte te laten om de religie/cultuur te beleven. Wat dat inhoudt is voor iedereen verschillend.

  • De meeste kinderen zijn moslim, maar ook niet allemaal. In Syrië en Irak zijn er ook Christenen (niet hetzelfde als katholieken). Soms eten de Christenen ook geen varken.
  • Tussen moslims zijn er ook verschillen: er zijn sjiieten en soenni's. De soenni's zjn de grootste groep en zijn op hun beurt onderverdeeld in verschillende scholen. Turken en Marokkanen gaan niet naar dezelfde moskee. De meeste van onze jongeren gaan zelden naar de moskee. Sommige jongeren bidden dagelijks, de meeste niet. Ze doen wel mee aan de vasten (ramadan) en de grote feesten en ze eten halal.
  • Moslims eten halal. Bij rituele slachting wordt er een gebed gezegd tijdens het slachten en laat men het dier helemaal leeg bloeden. De meeste jongeren zijn daar strikt in en eten vb ook geen kip-curry, tenzij die van een halal-slager komt. Voor charcuterie kan je Chattar-worst kopen, een soort roze worst (maar halal). Voor het overige: vis, schaal- en schelpdieren zijn halal. Vlees of gevogelte moet halal zijn. Varken is uit den boze.

Rol van de voogd, beslissingsbevoegdheid wie?

In ons rechtssysteem kan een minderjarige geen rechtshandelingen stellen. Er is altijd een meerderjarige nodig die de MJ vertegenwoordigt. Aangezien NBMs hier zijn zonder hun ouders, wordt er een voogd aangeduid.

Taken van de voogd:

  • Aanstelling advocaat om de minderjarige te vertegenwoordigen in de verschillende procedures
  • Bijstaan van de minderjarige bij alle procedures die op hem betrekking hebben, en bijwonen van alle vehoren (op de DVZ, CGVS, politie, ...)
  • Erop toezien dat de minderjarige onderwijs krijgt, psychologische steun ontvangt alsook de nodige geneeskundige verzorging, passende huisvesting en hulp van de overheid
  • Toelichting geven aan de minderjarige bij de beslissingen omtrent zijn persoon
  • Alle nuttige maatregelen nemen om de familieleden van de minderjarige terug te vinden
  • Voorstellen van duurzame oplossingen voor de minderjarige
  • Samenwerken met de minderjarige; met de persoon of instelling die hem huisvest; met de instanties bevoegd voor asiel, toegang tot het grondgebied, verblijf en verwijdering; of met andere betrokken instanties
  • de goederen van de minderjarige beheren als 'goede huisvader' (is ook zo in voogdij over Belgische kinderen: om de x tijd moet er een financieel verslag overgemaakt worden aan de vrederechter van het kanton waar de minderjarige woont)
  • Opstellen van regelmatige verslagen over de evolutie van de situatie van de minderjarige

Kortom: pleeggezin staat in voor de dagelijkse zorg en de opvoeding van de minderjarige. De voogd moet zijn taken opvolgen en oog houden op het welzijn van zijn pupil.

Wat is de opvoedingsverantwoordelijkheid van het pleeggezin?

Een pleeggezin neemt tijdelijk een aantal opvoedingstaken over van de ouders. Zorg voor het kind, materieel, fysiek, emotioneel, ... . Natuurlijke ouders blijven belangrijk. Om instemming te krijgen van jongere/ouders van de minderjarige is het belangrijk hier duidelijk over te communiceren.

Wat is de opvoedingsverantwoordelijkheid van een steungezin?

Steungezin neemt maar heel partiële taak op ten opzichte van het kind. Het is aanvullend op een begeleiding. Af en toe een activiteit, namiddag in het gezin of logeerpartij.

Opvoedingsverantwoordelijkheid is dus beperkt.

Belangrijk lijkt ons dat steungezin/-figuur los van de begeleiding staat. Hij/zij is er voor het kind, geen verlengstuk van de begeleiding. Ook geen klachtenbus. Als er klachten zijn stel je voor om die samen terug te koppelen naar de LG.

Moeten we op onze hoede zijn voor een conflict tussen voogd en pleeggezin?

Sommige voogden zijn heel aanwezig en zijn echt zorgfiguren, anderen houden afstand en volgen de procedure op. Conflict zal misschien eerder komen met zo'n nabije voogd.

Bij de voorbereiding van een pleegzorgsituatie zal de voogd betrokken worden. Dit optimaliseert de kansen op een instemming en positieve samenwerking.

In eerste plaats heeft ieder zijn bevoegdheid en moet je niet op elkaars terrein komen. Dagelijkse zorg is gezinsmaterie, vertegenwoordiging, procedures... is voogd.

Als er toch conflict is derde (pleegzorgdienst) inschakelen voor bemiddeling van belang.

In geval van fout/vertrouwensbreuk tussen de MJ en voogd kan er een nieuwe voogd aangeduid worden.

Kan je pleegouder en voogd tegelijk zijn?

Nee: voogd heeft niet de opdracht in te staan voor dagelijkse zorg. Wel vertegenwoordiging.

Bovendien zou het geen goed idee zijn: indien er conflict komt tussen MJ en voogd/pleeggezin, staat de MJ op straat, zonder vertegenwoordiger. (of met een vertegenwoordiger die hij niet vertrouwt)

Asielprocedure en procedure NBM? Statuten en documenten?

Er zijn 3 procedures mbt het verblijf

Meest voorkomend: asielaanvraag: vrees voor vervolging in herkomstland. Uitkomst kan zijn weigering (geen verblijfsrecht) of erkenning als vluchteling (onbeperkt verblijfsrecht). 3de uitkomst: subsidiaire bescherming: je bent geen vluchteling, maar je land is door conflict niet veilig. Daarom kan je niet terug keren. (id-kaart voor 1 jaar. Wordt verlengd zolang de situatie onveilig is. Na 5 jaar => onbeperkt).

NBM procedure: voogd moet voorstellen doen inzake duurzame oplossing: terug naar ouders in herkomstland of gelijkwaardig (ouders in derde land of goede opvang in herkomstland). Als dat niet mogelijk is: verblijf in België (kaart 1 jaar). Laatste optie wordt zelden toegekend.

Mensenhandel: slachtoffer van mensenhandel of -smokkel dat medewerking verleent aan gerechtelijk onderzoek, krijgt bescherming. Indien onderzoek leidt tot veroordeling => toekenning verblijf.

Asiel is meest voorkomend. Niet de bedoeling mzp toe te wijzen aan pleeggezinnen.

Kan een NBMV reizen naar het buitenland met gezin of school?

Er is een cel bij de Dienst Vreemdelingenzaken waarbij toelating gevraagd kan worden voor reizen naar het buitenland. Gaat vrij vlot, wel enige tijd op voorhand aanvragen. Aanvragen documenten is opdracht van de voogd.

Eénmaal de NBM een erkenning als vluchteling bijgevolg verblijfsrecht heeft, vormt reizen naar het buitenland geen probleem.

Hoe stappen de minderjarigen in het onderwijs?

Volgen zij eerst een intensieve taalcursus? Worden zij getest op hun kennis om in te schatten in welk type onderwijs zij passen?

Eerste opvang (Steenokkerzeel) huisonderwijs: 1/2 dag Nl les + 1/2 dag activiteiten.

Vervolgopvang => Okan (Onthaalklas anderstalige nieuwkomers): 1 jaar Nederlands + niveaubepaling: daarna kan jongere doorstromen naar juiste niveau. Kan gaan van Buso tot ASO.

Veel jongeren stromen laat in (15 - 17j) => heel beperkt schooltraject. Voorkeur voo deeltijds onderwijs. (praktijk onderricht + mogelijkheid iets te verdienen)

Zijn er verschillende vormen van pleegzorg voor NBMV?

Perspectiefzoekende pleegzorg heeft als doel na te gaan welke hulpverlening voor het desbetreffende kind het meest aangewezen is.

We spreken over perspectiefbiedende pleegzorg als het kind voor langere tijd onderdak krijgt in een pleeggezin. Ook hier is het perspectief op lange termijn niet duidelijk. Sommige NBMV blijven tot meerdejarigheid. Soms kan een plaatsing vroeger eindigen, bijvoorbeeld in het geval van gezinshereniging of een overstap naar begeleid zelfstandig wonen.

Ondesteunende pleegzorg: dat kan bijvoorbeeld voor kinderen en jongeren die quasi voltijds in een begeleidingstehuis verblijven. Soms kan een aanvullend verblijf in het weekend of een vakantie bij een pleeggezin een verrijking zijn.

Kan u toelichten welk parcours kandidaat-pleegouders dienen af te leggen?

En idee geven van termijn tussen indienen kandidatuur en effectief voor een kind/gezin te kunnen zorgen/op te vangen?

Kandidaat pleegouders voor NBMV doorlopen, na het volgen van een infoavond, een traject van enkele individuele gesprekken en verschillende vormingsmomenten in groep. Per pleegzorgdienst (provinciaal) bestaan er verschillen in de uitwerking. Hiervoor contacteert u best de dienst in uw provincie.

Hoe gebeurt de match tussen pleegkind en pleeggezin? Hebben wij daar inspraak in

De matching gebeurt op basis van het profiel (aanbod) van het pleeggezin en de behoeften van het pleegkind. Hierbij zijn de medewerkers van intake (het kindonderzoek), van de selectie van het kandidaat pleeggezin en de voogd van de NBMV betrokken. Als kandidaat pleeggezin heeft u uiteraard inspraak in het aanbod dat u doet. Er is ook een kennismaking tussen pleeggezin en pleegkind voor het opstarten van de pleegzorgsituatie.

Kan men een voorkeur uitspreken over de leeftijd van het kind?

Ja dat kan. (Gezien de leeftijden van NBMV is een realistische minimum leeftijd voor het opvangen van vluchtelingenkinderen acht jaar.)

Is een gezin met 2 werkende ouders geschikt als pleeggezin?

Ja dat is mogelijk. We zullen in de voorbereiding met de kandidaat pleegouders ingaan op beschikbaarheid, draagkracht en stabiliteit van het gezin. Twee werkende pleegouders is daarbij geen tegenindicatie.

Moet het pleegkind een eigen kamer hebben?

Een aparte kamer is niet noodzakelijk. We zullen wel samen een inschatting maken of er voldoende leefruimte in de woning is en of er de mogelijkheid is tot privéruimte voor een pleegkind. Een slaapkamer delen met pleegouders vinden we niet haalbaar. Bij een eerste huisbezoek vragen we daarom een rondleiding in de woning.

Zijn er ook kinderen jonger dan 9-17 jaar?

Heel weinig.

Wat wordt er verwacht van een pleeggezin in functie van gezinshereniging?

Is er een druk om mee stappen te ondernemen?

Ja en nee.

Ja: is recht van het kind (indien juiste statuut). Is niet aan het pleeggezin om dit tegen te houden of beslissing te nemen in plaats van het kind. Meestappen is dus belangrijk.

Nee: uitvoering zelf is taak van de voogd.

Wie organiseert/onderneemt de zoektocht naar de natuurlijke ouders?

Pleegouders, voogd of de overheid?

De voogd en de gespecialiseerde diensten (Rode Kruis Tracing).

Als de ouders onvindbaar zijn, maar wel andere familieleden aanwezig zijn, ..?

...hebben die familieleden dan het recht om het kind bij zich te nemen? Is die relatie duidelijk wettelijk bepaald?

Is niet wettelijk bepaald, maar als dat de vraag van het kind of zijn familie is kan dat een optie zijn.

Belangrijk dat dergelijke zaken duidelijk zijn voor pleegzorg begint. Opvang nu bij jou, maar we werken naar ...

Eventueel kan het ook zijn dat vb oom of neef aankomt en pas na enige tijd voldoet aan de voorwaarden om opvang te bieden (verblijf, woning, inkomen, werk, ...)

Hoe wordt de band onderhouden met familie die in België/Europa verblijven ...

... of mee zijn gevlucht? Wordt het kind niet weggerukt uit de omgeving/personen die hij kent?

Als er contact is zeker onderhouden! Dit kan door een bezoekregeling uit te werken en tussentijds telefonisch of online contact.

Is tijd nemen voor je pleegkind ook (tijdelijk) minder gaan werken?

Bestaat er analoog met adoptieverlof ook pleegzorgverlof?

Je hebt als pleegzorger met een arbeidscontract recht op 6 dagen pleegzorgverlof per jaar. Als de beide pleegouders werken moet dit pleegzorgverlof onder hen verdeeld worden.

Hoe kan je in een wettelijk kader loopbaanonderbreking aanvragen als pleegouder?

.. voor de opvang van minderjarige <12 jaar?

Vraag voor je werkgever/vakbond.

We hebben nu positieve verhalen gehoord, maar...

... welke zijn de meest voorkomende problemen?

Misverstanden

Cultuurverschillen: andere verwachtingen ten aanzien van het gezin

Familie ervaart pleeggezin als bedreiging voor de eigen positie

Emotionele en gedragsproblemen (vanuit cultuurverschil en traumatische ervaringen).